İsrail'in Tahran'a düzenlediği hava saldırısı, İran İslam Cumhuriyeti'nin 36 yıllık lideri Ayetullah Ali Hamenei'nin hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu gelişme, Orta Doğu'daki gerilimi tırmandırırken küresel piyasalarda, özellikle petrol ve döviz piyasalarında ani ve sert hareketlere yol açtı. Saldırının ardından İran'ın devlet medyası 86 yaşındaki liderin öldüğünü doğruladı. Hamenei'nin yanı sıra kızı, torunu, kayınvalidesi ve kayınbiraderi de saldırıda hayatını kaybetti. İsrail Savunma Kuvvetleri, hava savunma sistemlerinin büyük kısmının devre dışı bırakıldığını ve operasyonun devam edebileceğini belirtti.
Bu jeopolitik fırtına, küresel ticaretin omurgası olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen enerji taşımacılığını doğrudan tehdit ediyor. Uluslararası enerji piyasaları, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık riskine karşı alarm veriyor. En az 150 tanker, boğazın ötesindeki açık sularda demir attı. Boğazın diğer tarafında da onlarca tanker hareketsiz durumda bekliyor. Analistler, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklığın derinleşmesi durumunda petrol fiyatlarının varil başına 100 doları aşabileceğini uyarıyor. Bu durum, enerji maliyetlerinin artması ve küresel ticaretin sekteye uğraması riskini beraberinde getiriyor.
Saldırı ve buna bağlı İran'ın intikam operasyonları, bölgedeki can kayıplarını da artırdı. İsrail ambulans servisi, Beit Şemesh kasabasında bir füze saldırısında 8 kişinin öldüğünü bildirdi. Birleşik Arap Emirlikleri'nde İran saldırılarında 3 kişi hayatını kaybederken, Kuveyt'te de 1 kişi öldü. ABD ve İsrail'in koordineli operasyonu, İran'ın son 50 yıldaki en büyük sınavını tetikledi. Hamenei'nin 1979 İslam Devrimi'nden bu yana en kanlı protestolara imza attığı Ocak ayında binlerce İranlı'nın hayatını kaybettiği biliniyor.
İran'da liderin ölümü, toplumda derin bir bölünme yarattı. Tahran'da siyahlı giyimli binlerce insan, liderin cenazesine katılırken ağladı. Ancak Dehluran, Karac ve İzeh gibi şehirlerdeki görüntülerde ise bir heykelin devrilmesi ve sokaklarda kutlama yapıldığı görüldü. Bu durum, ülkenin liderlik kriziyle nasıl başa çıkacağı konusunda belirsizlikleri artırıyor. İran Anayasası'na göre, 88 üyeli Uzmanlar Meclisi, yeni bir Supreme Leader (Yüce Lider) atayacak. Uzmanlar, liderin ölümünün klerikal yönetimin sonu olmayacağını, ancak devrim muhafızları ve elitlerin gücünü sorgulayabileceğini belirtiyor.
Piyasalarda ise doların güçlendiği görülüyor. ABD doları, artan jeopolitik riskler nedeniyle güvenli liman olarak tercih ediliyor. Yatırımcılar, petrol fiyatlarının 100 doları aşma riski ve küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar nedeniyle tedbirli davranıyor. Barclays, S&P 500 endeksinde %10'luk bir düşüş yaşanmadan alım yapmaması yönünde tavsiyede bulundu. Bu tavsiye, piyasaların henüz istikrara kavuşmadığını ve volatilitenin yüksek olduğunu gösteriyor.
Türk yatırımcı için bu gelişmelerin somut etkileri var. Dolar/TL kurundaki artış, ithal edilen enerji maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki potansiyel artış, Türkiye'nin enerji faturasını daha da büyütebilir. Ayrıca, Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklık, küresel ticaretin sekteye uğraması durumunda Türkiye'nin ihracat ve ithalat maliyetlerini de artırabilir. Bu nedenle, piyasalardaki belirsizlik döneminde yatırımcıların temkinli davranması ve risk yönetimine öncelik vermesi kritik önem taşıyor. Gelecek günlerde İran'da yeni liderin kim olacağı ve İsrail'in operasyonunun devam edip etmeyeceği, küresel piyasaların yönünü belirleyecek anahtar sorular olarak öne çıkıyor.
İlk yayın: Investing.com | Analiz ve yorum: Rumour Team Türkiye