Orta Doğu'daki gerilim, küresel enerji piyasalarında bir şok dalgası yaratırken, merkez bankalarını yeni bir ikilemin içine itti. ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği hava saldırıları sonrası İslam Cumhuriyeti'nin Dini Lideri Ali Huseyni Hamaney'in öldürülmesi, bölgedeki gerilimi tırmandırdı. Tahran'ın Körfez ülkelerine yönelik füze saldırılarına karşılık, petrol taşıyan gemilerin geçtiği Hormuz Boğazı'ndaki trafiğin neredeyse durma noktasına gelmesi, Brent petrolün fiyatını bir haftadır yükselişte tutuyor. Çarşamba günü varil başına 82,76 doları gören Brent petrol, Ocak 2025'ten bu yana görülen en yüksek seviyeyi test ediyor. ABD'de ise Batı Teksas (WTI) ham petrolü üç gün üst üste yükselerek varil başına 75,48 dolara ulaştı.

Enflasyon Hedefi Sarsılıyor, Faiz İndirimi Rüzgarı Dindi

Yüksek enerji fiyatları, tüketiciler ve üreticiler için maliyetleri doğrudan artırıyor. Özellikle Orta Doğu'dan petrol ithal eden ekonomilerde bu durum, enflasyonun kontrol dışına çıkmasına neden oluyor. ABD'de Ocak ayında enflasyon oranı %2,4 olarak kaydedildi. Bu rakam, ABD Merkez Bankası'nın (Federal Reserve) belirlediği %2'lik hedefin üzerinde seyrediyor. Eski Hazine Bakanı Janet Yellen, çatışmanın ABD ekonomik büyümesini yavaşlatabileceğini ve enflasyonist baskıları artırabileceğini belirterek, Fed'in faiz indirimlerine daha temkinli yaklaşması gerektiğini söyledi. Yellen, "Son İran durumu, Fed'i faiz indirimlerine daha da tereddütle yaklaşmaya itiyor" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın bu yıl Venezuela'yı ele geçirmesi ve Grönland'ı kontrol altına alma tehdidi, petrol fiyatlarındaki yükselişi besleyen diğer faktörler oldu. LSEG verilerine göre Brent petrol bu yıl %36, WTI vadeli işlemleri ise %32 artış kaydetti. Bank of America'nın analizine göre, Hormuz Boğazı'ndaki uzun süreli bir kapanış, Brent petrolün varil başına 100 doları aşmasına ve Avrupa'da doğal gaz fiyatlarının megawatt saat başına 60 euroyu (70,17 dolar) geçmesine yol açabilir.

Avrupa ve Asya: İkili Şok Korkusu

Avrupa Merkez Bankası (ECB), hem artan enflasyon hem de zayıflayan büyüme görünümü arasında sıkışıp kaldı. ING ekonomistleri, bu durumu bir "gerçek ikilem" olarak nitelendiriyor. Avrupa, petrol ihtiyacının neredeyse tamamını ve önemli bir kısmını da sıvılaştırılmış doğalgazını Orta Doğu'dan karşılıyor. ECB Konsey üyesi Pierre Wunsch, enerji fiyatlarındaki hareketlere aceleci tepki verilmeyeceğini, ancak artışın uzun sürmesi veya daha yüksek olması durumunda modellerin yeniden çalıştırılacağını belirtti.

Asya ekonomileri, bu krizden en çok etkilenecek bölgeler arasında yer alıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, Hormuz Boğazı üzerinden geçen ham petrolün çoğu Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'ye gidiyor. Goldman Sachs'ın tahminine göre, boğazın altı hafta boyunca kapanması ve petrol fiyatlarının varil başına 70 dolardan 85 dolara çıkması durumunda, bölgedeki enflasyon yaklaşık 0,7 puan artabilir. Filipinler ve Tayland bu şoktan en çok etkilenirken, Çin'de artış daha mütevazı olacaktır.

Merkez Bankalarının Yeni Stratejisi

Yükselen petrol fiyatları, Asya merkez bankalarının faiz indirim planlarını ertelemesine neden olabilir. MUFG Bank kıdemli para analisti Michael Wan, Filipinler ve Endonezya'nın faiz indirimlerine ara vermesi, Hindistan ve Güney Kore'nin ise faizleri daha uzun süre sabit tutması beklendiğini söyledi. Fitch Solutions'ın bir birimi olan BMI, çatışmanın ortalama enflasyon oranlarına 7 ila 27 baz puan ekleyebileceğini hesaplıyor.

Şu anki tablo, küresel piyasalarda belirsizliği artırıyor. BIST 100 endeksi %3,1, S&P 500 %0,9 ve Alman DAX endeksi %3,4 değer kaybetti. Ekonomistler, devam eden İran çatışmasının, merkez bankalarının şu an için faiz oranlarını sabit tutma kararı almasını güçlendirdiğini vurguluyor. Nomura ekonomistleri, "Devam eden İran çatışması, birçok merkez bankasının şu an için faiz oranlarını sabit tutma kararını pekiştiriyor" ifadesini kullandı. Piyasalar, bir sonraki adımın ne olacağını beklerken, enerji fiyatlarındaki bu ani yükselişin enflasyon üzerindeki etkisi önümüzdeki aylarda netleşecek.

İlk yayın: CNBC | Analiz ve yorum: Rumour Team Türkiye